BULGARİSTAN

Her iki dünya savaşında da Almanya'nın safında yer alan Bulgaristan ağır yenilgilerden sonra 1949 yılında Varşova Paktına üye oldu. 1989 yılında birliğin dağılmasıyla Serbest Pazar Ekonomisine geçildi. Yıllık % 20.000 enflasyon oranlarına ulaşılan doksanlı yıllar ülke için yeni ekonomiye alışmanın sancılarıyla geçti. İki binli yılların başından itibaren ekonomik olarak düzlüğe çıkmaya başlayan ülke 2007 yılında Avrupa Birliği'ne tam üye oldu. 2009 yılındaki ekonomik krizden de ülke yaralarını sarıyor ve düşük maliyetli bir A.B. üyesi olarak öne çıkıyor.

KISA BİLGİLER

BAŞKENT :Sofya

DİL :Bulgarca (resmi), Türkçe, Romanca (yerel)

NÜFUS :7.364.570

YÜZÖLÇÜMÜ :110.993 Kilometrekare.

PARA BİRİMİ :Leva (BGN)

TELEFON KODU :+359

ENLASYON :Bulgaristan’da son yıllarda çalkantısız ekonomik ortam göze çarpıyor. 2009-2013 yıllarında enflasyon %3-6 arasında seyretti

KUR :1 USD = 1,4296 BGN (Merkez Bankası) 1 EUR = 1,95583 BGN olarak sabitlenmiş durumda.

ULAŞIM : İki ülke arasında direk hava seferleri mevcuttur. Daha ekonomik bir alternatif olarak Başkent Sofya’ya ve Filibe, Varna gibi önemli şehirlere otobüs ile ulaşım mümkün olup birçok firmanın düzenli seferleri bulunmakta. Türkiye-Bulgaristan arasında düzenli tren seferleri de mevcut olup Başkent Sofya'ya direk trenle ulaşım da mümkün.

VİZE : Bulgaristan Yeşil pasaport sahiplerinden ülkeye girişlerinde vize uygulanmamaktadır. Vize almak isteyen genel pasaport sahiplerinden, Bulgaristan’da yerleşik şahıslardan davet mektubu getirmeleri istenmekte veya seyahat acenteleri aracılığıyla vize alınabilmektedir. Vize ücreti kısa süreli ikamette 60 Euro uzun süreli ikamette 100 Euro'dur. Bulgaristan'ın A.B. üyesi olmasıyla Schengen Vizesi de ülkeye girişlerde yeterlidir.

TÜRK BANKALARI :

T.C. Ziraat Bankası (Sofya, Kırcaali, Filibe, Varna)

İş Bankası (Sofya)

PTT (Western Union şubeleri aracılığıyla para transferi yapılabilmekte)

TEMSİLCİLİKLER

Sofya Büyükelçiliği : Boulevard Vasil Levski No: 80 Sofia

Filibe Başkonsolosluğu : Filip Makedonski 10, Plovdiv

Burgas Başkonsolosluğu : Turkish Consulate General Boulevard Demokratsia, No.38, Bourgas

ORTALAMA FİYATLAR


Ucuz bir restoranda 1 kişilik..8.00 лв 11 TL Süt (1 litre)..........................1.89 лв 2.49 TL

Oratalama 2 kişi 3 çeşit.…..35.00 лв 45 TL Pirinç (1kg)...........................2.08 лв 2.80 TL

Şehiriçi bilet………………..1.00 лв 1.45 TL Yumurta (12).............................2.98 лв 4 TL

Taksi 1km (Tarife).............0.79 лв 1.10 TL Peynir (1kg)........................8.68 лв 11.30 TL

Benzin (1 litre)...................2.62 лв 3.61 TL Tavuk eti , (1kg)...................8.86 лв 11.50 TL

Grip ilacı (6 günlük)……...11.00 лв 17.00 TL Elma (1kg)............................2.06 лв 2.70 TL

Kola (33cl).............................1.58 лв 2 TL Portakal (1kg)........................2.09 лв 2.75 TL

Su (33 cl)...............................0.66 лв 1 TL

Konaklama: Sofya şehir merkezindeki otellerin gecelik fiyatları 45-100 BGN (60-140 TL) arasında değişmektedir. 1+1 dairelerin aylık kiraları 450-550 BGN (620-760 TL) arasında. Ruse - Burgas gibi şehirlerde oteller 25-70 BGN (35-90 TL), kiralar 150-300 Leva(BGN) (210-420 TL) arasında.

ÜLKEMİZLE İLİŞKİLERİ

Bulgaristan'la ikili ekonomik ilişkilerimiz 1989 yılında Varşova Paktının dağılmasına kadar sınırlı kalmıştır. Bu tarihten itibaren kurulan Rumelisiad, Türk Bulgar Sanayi ve Ticaret Odası gibi kuruluşların da etkisiyle ekonomik ilişkilerimiz her geçen yıl yükselen bir seyir izlemekte. İki ülke arasında Gümrük Birliği dışında Çifte Vergilendirilmenin Önlenmesi, Transit Geçiş Anlaşması, Hukuki Yardım Anlaşması, gibi çok sayıda anlaşma mevcuttur.

Demir Perde döneminde çok düşük olan ticaret hacmi 2013 yılında 4.6 milyar dolar seviyesindedir. Türkiye’nin, Bulgaristan ticaretindeki payı ithalatta payı %4.2, ihracatta %8.9'dur.

İki ülke arasındaki sorunların başında ise sınırdan transit geçiş kotası gelmektedir. Bulgaristan Türk nakliye şirketlerinin yaptığı toplam transit geçişin Bulgar şirketlerinden çok yüksek olmasından rahatsız. Ancak bu konuda da kısa süreli sınır kapama eyleminden başka bir gerginlik bulunmuyor.

FUARLAR

PLOVDİV TEKNOLOJİ FUARI : 29 Eylül-4 Ekim arasında Plovdiv (Filibe) Fuar Merkezinde düzenlenen ülkenin en büyük fuarı kapsamında oto servis ekipmanndan bilişim teknolojilerine çok sayıda sergi yer alıyor.

Aquatech : Su yönetim teknolojileri Infotech: Bilişim Teknolojileri

Eltech :Elektrik Elektronik Mühendisliği Eneco : Enerji Teknoljileri ve Ekoloji

Autotech : Oto Servis ekipmanları Intermin Expo: Madencilik Endüstrisi

Stroytech : Yapı Malzemeleri ve Teknolojileri Chemical Industry : Kimya Endüstrisi

AGRA : 4-8 Mart arasında düzenlenen Uluslarası Tarım Fuarı

FOODTECH : 2-5 Nisan Uluslararsı Gıda,Gıda Paketleme Teknolojileri Fuarı

HEMUS : 28-31 Mayıs Savunma Sanayi ve Teknolojileri Fuarı

PLOVDIV FUAR MERKEZİ “Tzar Boris III Obedinitel Blvd No:37 4003, Plovdiv (Filibe)/Bulgaristan.

MALİYETLER

Ülke, Bulgaristan Sanayi ve Ticaret Odası'nın her fırsatta tekrar ettiği üzere A.B. üyesi ülkeler arasında en düşük üretim maliyetlerine sahip.

*İşçi Ücretleri :Bulgar Leva’sı (BGN) TL’den daha değerli olmakla beraber (0.48-0.53 Euro) ülkede asgari ücret 360 Leva (173 Euro) ile Türkiye’deki ücretin oldukça altındadır(326 Euro), ortalama aylık ücret ise sektörler arasında değişiklik olmakla beraber 650 Leva (332 Euro) civarında.

*Enerji : Avrupa’daki en düşük elektrik fiyatlarına sahip ülkede (0,096 Euro/kwh), ortalama gelire oranın yine de yüksek olması nedeniyle yakın zaman içinde zam veya yeni vergilendirme de düşünülmüyor.

KWs/Euro Bulgaristan: 0.082 Euro - Türkiye 0.142 Euro

Doğalgaz fiyatları ise ülkemizle nispeten paralel seyretmektedir.

Metreküp Bulgaristan 0,32 Euro - Türkiye 0,36 Euro

*Kiralar: Sofya’da ofis kiraları metre kare başına aylık 3 EUR - 14 EUR arasında değişmektedir. Sofya’da ofislerin satış fiyatı ise metre kare başına 200 EUR – 2.500 EUR arasında değişmektedir. Şehir merkezinden uzaklaştıkça ve diğer şehirlerde rakamlar ciddi şekilde düşmektedir.

* Vergiler :

Ülkede sabit vergi oranı uygulanmakta olup, ürün cinsine ya da gelirin büyüklüğüne göre oranlar değişmemekte.

Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi :

V.A.T (K.D.V.) : %20

Sosyal Güvenlik :Brüt ücret üzerinden işverenin payı % 18 işçinin payı

TEŞVİKLER KISITLAMALAR - BÜROKRASİ

Kurumlar Vergisi Muafiyeti : İşsizlik oranı ülke genelindeki oranın %35 üzerinde olan belediye sınırları içindeki işletmelerden kurumlar vergisi alınmamakta.

Kırsal Bölge Kalkınma Programı : Bulgaristan’da A.B. fonlarıyla tarımsal üretim desteklemekte. Destek, ekili alan üzerinden hesaplanmakta ve hektar başına 150 Euro destek primi ödenirken, 2020 yılına kadar ekili araziye oranla sübvansiyon ödenmesi uygulaması devam edecek.

Gümrük Birliği : 2007 yılında A.B.’ye tam üye olunmasının ardından ülkeler arasındaki ticaret Gümrük Birliği anlaşması şartlarına bağlı olup sanayi mallarından hiç vergi alınmamaktadır. Tarım ürünlerinde ise değişe oranlarda gümrük vergisi alınmaya devam edilmektedir.

Şirket Kurulumu : Ülkede Anonim Şirket iki ortak ve 50.000 Leva sermaye ile kurulabilmektedir. Limited Şirket ise artık iki ortak ve 2 Leva sermaye ile kurulabilmektedir. Şirket kurulurken mahkeme kararı zorunluluğu kaldırılmıştır. Gerekli evraklarla Ticaret Kayıt Müdürlüğüne başvurulmasının ardından bir gün içinde şirket kurulmuş olmaktadır.

1e 10 Kuralı : Bulgaristan’da tıpkı ülkemiz gibi nitelikli işgücü açığı olan bir ülke. Buna karşılık ülkedeki işletmelerde her 10 çalışandan yalnızca birinin yabancı uyruklu olmasına izin veriliyor.

YATIRIM OLANAKLARI

TARIM: Bulgaristan’da Tuna, Meriç, Arda gibi bol miktarda akarsu bulunmaktadır ve ülke yüzölçümünün neredeyse %45’i işlenebilir tarım alanı niteliğindedir. Ülkenin tarımsal üretimini frenleyen en büyük unsur olarak ise sulama sistemlerinin ve ülkenin tarım makinesi havuzunun bakımsız ve eski olması gösteriliyor. Ülkede uluslararası şirketlerin tercih ettiği çok geniş tek parça tarım alanları ise çok fazla değil. Son yıllarda fiyatlar yükselmekle beraber Bulgaristan’da tarım arazileri fiyatları Avrupa’nın en düşükleri arasındadır. Kuzeybatı bölgesine doğru fiyatlar düşerken Dobruca gibi istisnai yerlerde bu rakam ikiye katlanabiliyor. Gayrimenkul sahibi olmak için şirket kurma zorunluluğu 2014 yılı içinde kaldırıldı.

İNŞAAT/GAYRİMENKUL: 2006-2008 yılları arasında gayrimenkul ve inşaat yatırımları toplam Doğrudan yabancı yatırımların dörtte birini oluştururken, 2009 yılında yaşanan krizin etkisiyle özellikle yabancı talep dibe vurmuştu. Bulgaristan İstatistik Kurumunun verilerine göre 2013 yılında gayrimenkul satışlarında % 10 artış gerçekleşmiş olup uluslararası analiz kurumlarınca da 2014 yılı ve devamında sektörün yeniden canlanacağı yorumlanmakta. 2014-2016 yılları arasında yeni konut inşaatlarında artış olacağı tahmin ediliyor. Bununla beraber mevcut yapı stokunun çoğunluğu da yenilenme ihtiyacı içinde bulunuyor. Bireysel taleplerin dışında devlet de yapıların yenilenmesi teşvik etmekte ve kentsel dönüşüm projeleri hazırlamaktadır. Kamu ihalelerinde Türk firmaları önemli bir yer tutarken Sofya Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği tarafından da düzenli olarak kamu ihaleleri duyurulmakta.

GIDA SANAYİ : A.B. teşvik fonları ile ülkenin tarımsal üretimi son yıllarda yıllık %8 ila 10 arasında artarken gıda işleme kapasitesindeki artış bu oranların altıdadır. Tarım ürünlerinin işlenerek satılması genel tercihi neticesinde ülkede bu konuda yatırım açığı mevcuttur. Şarap ve bira üretiminde uluslararası şirketler mevcut olmakla beraber konserve, basit işlem gibi diğer dallarda halen yatırım açığı bulunmaktadır.

İHRACAT OLANAKLARI

* Alüminyum – Cam Seramik İnşaat Malzemeleri : Yapı stokunun durumu nedeniyle ev tadilatı ve yenileme çalışmalarının hızlanmasıyla inşaat malzemelerine olan talep artmaktadır. Ülkede iç tüketimin sınırlı olması gibi nedenlerle cazip kalite/fiyat oranı sunabilecek şirket sayısının fazla olmaması nedeniyle bu kalemlerde ithalata yönelim mevcuttur.

* Sağlık Ekipmanları : Bulgaristan son yıllarda düşük fiyat avantajını kullanarak Sağlık Turizmini ülke için gelir kaynağı haline getirme çabasında. Ancak A.B. üyeliğinin üzerinden yedi yıl geçmesine karşın, ülkede yenileme faaliyetleri halen sürmekte. Kaplıca turizminin 2010-2013 yılları arasında yeniden keşfi ile seramik sağlık gereçlerinde talep artarken iç üretimin yok denecek seviyede olması ithalatı arttırırken Devlet de belirli aralıklarla ihaleler açmaktadır. (Son açılan ihale 28.04.2014)

* Demir Ürünleri : Ülkede, zamanının en büyük üreticilerinden Kremikovtsi Demir Çelik A.B. standartlarına uyamaması gibi nedenlerle sürekli zarar ederek iflas etmesinden sonra ülkede demir üretimi gerilemiştir. İnşaatlarda kullanılan demirin dışında, ham demir bloklar hurda demir ve ferforje de ülkenin ithal ettiği ürünler arasındadır.

* Otomotiv Yedek Parça : 2012 yılında ülkede otomotiv üretimi yeniden başlamasıyla otomobil ithalatı az da olsa daralmış olmakla beraber ülkede oto yan sanayii ve yedek parça üretimi ihtiyacın çok altında. Fiyat/kalite oranı konusunda Bulgar şirketlerinin yapısal zayıflıkları neticesinde ülkedeki yedek parçaların tamamına yakını yabancı menşeilidir.

* Tarım Araçları : Kalkınma programı çerçevesinde ekili alan yüzölçümü ve toplam tarımsal üretim artmakla beraber 2013 yılı itibariyle ülkedeki tarım makinalarının %92'si yabancı menşeili. Bulgaristan devleti Kalkınma Programı çerçevesinde tarım araçlarının yenilenmesini teşvik etmektedir. AGRA Fuarı tarım araçları ticaretinde önemli bir yer tutuyor.

* Beyaz Eşya-Mobilya-Hazır Giyim gibi kalemler de üretimin tüketimin altında kalması nedeniyle çeşitli ihracat imkanları sunmaktadır.

BUNLARA DİKKAT EDİN

* Döviz büroları : Düşük kurdan işlem yapan ve dekont vermeyen döviz bürolarına dikkat edilmeli. Müşterilerin Bulgarca bilmemelerinden yararlanarak kimi evrak veya bono imzalatmaya çalışılması bu tür yerlerde yaygın olup normal kurdan işlem yapıp dekont/makbuz veren işletmelerin tercih edilmesi uygun olacaktır. Çoğu otel ve bankada da bu işlem yapılabilir.

* Yetki şartı : Bulgaristan'da faaliyet gösteren yatırımcıların ortak tavsiyesi yeni firmalarla en azından başlarda peşin çalışılması yönünde. Bulgaristan Sanayi ve Ticaret Bakanlığına bağlı Arbitraj Mahkemelerinde hukuki destek verilmekteyse de sözleşmelerin ayrıntılı düzenlenmesi ve mümkün mertebe yetki şartı ihtiva etmesi de tavsiye ediliyor.

* Yabancı dil : Uluslararası özelliği olmayan yerel şirketlerde yabancı dil kullanımı yaygın olmadığı için İngilizce, Almanca gibi yaygın dilleri bilmek, özellikle profesyonel iş görüşmelerinde genellikle yeterli olmamakta. Bulgarca bilen bir tercümanın bulunması yerinde olacaktır.

* Yolsuzluk : A.B. üyesi ülkeler arasında yolsuzluk ve rüşvetle mücadelede en kötü durumda olan ülkelerden biri olan Bulgaristan’da maalesef bu kronik problem çözülebilmiş değil. Gurbetçilerimizin ve iş adamlarımızın aşina olduğu üzere gerek gümrüklerde gerek resmi işlemlerde bu tür hadiselerle karşılaşılabiliyor.

İLGİLİ HABERLER

Mevcut öğe yok

Yorumlar

Yorum yapmak için giriş yapın
Giriş Üye Ol